Η ελιά στη Λογοτεχνία

Η ελιά και το λάδι εμφανίζονται σταθερά και διαχρονικά σε όλες τις εκφάνσεις του ελληνικού βίου, ατομικού και συλλογικού: θρησκεία, τέχνη, κοινωνικές και πολιτικές εκδηλώσεις, αθλητισμός και φυσικά, γαστρονομία. Όποιο τομέα της ελληνικής καθημερινότητας κι αν εξετάσει κάποιος και σε όποια εποχή, θα συναντήσει την πληθωρική παρουσία του ελαιόδεντρου και του καρπού του.
Έτσι, από τα χρυσά φύλλα σε σχήμα ελιάς που βρέθηκαν θαμμένα σε μινωικό τάφο και τα εργαστήρια παρασκευής αρωματικού ελαίου που βρέθηκαν στην ευρύτερη περιοχή των ανακτόρων του βασιλιά της Πύλου Νέστορα, φτάνουμε στο ορθόδοξο καντήλι με το λάδι που καίει μέχρι σήμερα σε κάθε ελληνικό σπίτι. Ο Χριστός προσεύχεται στο όρος των Ελαιών και η ορθόδοξη θρησκεία δύο από τα επτά μυστήριά της τα συνδέει στενά με το λάδι, τη Βάπτιση και το Ευχέλαιο, ενώ με λάδι παρασκευάζει και το Άγιο Μύρο.
«Είμαι η ελιά η τιμημένη» γράφει χαρακτηριστικά ο Κ. Παλαμάς: η ελληνική λογοτεχνία από τον Όμηρο έως τον Ελύτη και το Ρίτσο εμπνεύστηκε σταθερά από την ελιά .............................

Πληροφορίες σχετικά με την ελιά και τον πολιτισμό στον ιστοχώρο Ο πολιτισμός της ελαιοκομίας στην Κρήτη.

“Ελιά μου ασημοπράσινη, θαλασσοκυματούσα, στον κάμπο μοιάζεις πέλαγος και στην πλαγιά σαν κάστρο μ’ αρχοντική κορμοστασιά και με πολλά στολίδια. Η γη σ’ έθρεψε πλούσια κι ο χρόνος πελεκούσε κι εσκάλιζε τη ρίζα σου κι έγραφε ιστορία που διηγείται τους καημούς, τα πάθη και τις πίκρες και χαρακώνεις τις πληγές που εκείνος δε γιατρεύει κι όσες χαρές περάσανε κι εκείνες τις κατέχεις τις κουβεντιάζεις σιγανά με τις γειτόνισσές σου.

Ελιά μου αιωνόβια, ελιά ευλογημένη, πες μου κι εμέ του ταπεινού, περαστικού διαβάτη, τι είδες εις τη ζήση σου, εδώ εις την αυλή σου τι λένε τ’ αυλακώματα που ζώνουν το κορμί σου...”

Κρητική παράδοση (Νεοελληνική Μυθολογία Δ. Λουκόπουλου)

 

Μαντινάδες

Θωρείς τα τα μουρέλα μου τα πολυφορτωμένα,
Ούλα τα δούδω μάθια μου, για να σε πάρω εσένα.

Είναι δεντρά πολλά στη γης, σαν την ελιά δεν είναι,
Βρέχει, χιονίζει, λιάζεται μα πάντα δροσερή ‘ναι.

Για βάλε λάδι στην πληγή, να δεις πως θα γλυκάνει
Μα ο γιατρός εις το σεβντά, ίντα μπορεί να κάμει.

Απής ποκάμουν οι γ’ ελιές και φύζουν οι μαζώχτρες,
Αστροπελέκια και φωθιές, εις των πλουσιώ τσι πόρτες.

Κίσαμο με τ’ αμπέλια σου, Σέλινο με τσ’ ελιές σου,
Σφακιά με τις λεβέντες σου και με τσι κοπελιές σου.

 

Ελιά

Στο δέντρο απάνω γίνομαι,
σείνομαι κι ανεμίζομαι,
φυσάει και καμπανίζομαι,
στην κλάρα τραμπαλίζομαι.
Με το ραβδί ραβδίζομαι,
κάτω στη γη γκρεμίζομαι.
Κι ύστερα λιχνίζομαι
και μυριοβασανίζομαι.
Και σαν κοπώ και μαζευτώ
και στα κοφίνια σοδιαστώ,
στο λίθο θε να πατηθώ,
θα λιώσω και θα τσακιστώ
και θε να μεταμορφωθώ.
Κίτρινο αίμα θα γινώ
στη Βενετιά θε να σταλώ
κι εκεί θα μοσκοπουληθώ.

ΔΗΜΟΤΙΚΟ

 

 

.